..........การพัฒนาพื้นที่บริเวณชายฝั่งทะเลตะวันออกเป็นแผนยุทธศาสตร์ที่สนองรับต่อแนวนโยบายของรัฐ ในอันที่จะกระจายความเจริญและกิจกรรมทางเศรษฐกิจไปสู่ภูมิภาค ซึ่งได้เริ่มมีการวางแผนและปฏิบัติอย่างจริงจังมาตั้งแต่ปลายแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 4 โดยมีจุดมุ่งหมายที่จะให้บริเวณชายฝั่งทะเลตะวันออก เป็นศูนย์อุตสาหกรรมหลักและอุตสาหกรรมต่อเนื่องอื่น ๆ อย่างสมบูรณ์และเป็นประตูขนถ่ายสินค้าเข้าออกที่สำคัญของประเทศ

..........การดำเนินงานดังกล่าวได้กำหนดพื้นที่ที่เกี่ยวข้องไว้ 3 จังหวัด ได้แก่ ชลบุรี ระยอง และฉะเชิงเทรา โดยมีพื้นที่หลักของการพัฒนาระยะแรก ได้แก่ พื้นที่บริเวณตำบลมาบตาพุด จังหวัดระยอง และพื้นที่ตำบลแหลมฉบัง จังหวัดชลบุรี โดยเฉพาะพื้นที่บริเวณตำบลมาบตาพุด จังหวัดระยอง ถูกกำหนดให้เป็นเมืองอุตสาหกรรมทันสมัย และเป็นแหล่งที่ตั้งของอุตสาหกรรมหลัก เช่น อุตสาหกรรมปิโตรเคมี อุตสาหกรรมปุ๋ยเคมี อุตสาหกรรมโลหะ เป็นต้น โดยมีโครงสร้างที่สำคัญพื้นฐาน ได้แก่ ท่าเรือน้ำลึก นิคมอุตสาหกรรม ชุมชนเมืองใหม่ ซึ่งประกอบด้วยเคหะชุมชน สถานที่ราชการ และบริการทางสังคมต่างๆ เช่น โรงเรียน วัด สถานบริการสาธารณสุข

..........การพัฒนาพื้นที่บริเวณชายฝั่งทะเลตะวันออก เป็นภาพสะท้อนให้เห็นถึงความพยายามของรัฐในอันที่จะนำพาประเทศไปสู่การเป็นประเทศอุตสาหกรรมมากยิ่งขึ้น และสามารถระดมเงินลงทุนจากภาคเอกชนทั้งในและนอกประเทศเป็นจำนวนมาก ซึ่งจะก่อให้เกิดประโยชน์ทางด้านเศรษฐกิจและสังคมอย่างมหาศาล รวมทั้งเพิ่มประสิทธิภาพในการขนส่งทางทะเลและช่วยลดปัญหาการขยายตัวของประชาชนในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล แต่การพัฒนาดังกล่าวได้ก่อให้เกิดผลกระทบทั้งทางดีและเสียต่อสภาพเศรษฐกิจและสังคมในบริเวณพื้นที่เป้าหมายและบริเวณใกล้เคียงไม่น้อย ซึ่งจำเป็นต้องดำเนินการศึกษาและเตรียมการอย่างรอบคอบเพื่อให้เกิดประโยชน์ต่อประชาชนอย่างคุ้มค่าและหลีกเลี่ยงอันตรายที่อาจเกิดขึ้นจากอุบัติภัยต่างๆ ที่จะเพิ่มขึ้นตามมาอย่างมากมายได้

..........กรมอนามัยจึงได้จัดตั้งศูนย์อาชีวอนามัยมาบตาพุดขึ้น ตามคำแนะนำจากสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและ สังคมแห่งชาติ ตามแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 6 (2530-2534) บนเนื้อที่ 10 ไร่ ในเขตนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด โดยกองอาชีวอนามัยได้รับอนุมัติงบประมาณประจำปี 2534 จำนวน 19 ล้านบาทเศษ ในการก่อสร้างศูนย์อาชีวอนามัยมาบตาพุด ซึ่งเป็นหน่วยงานระดับฝ่ายของกองอาชีวอนามัย และได้เปิดดำเนินการตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2537 เป็นต้นมา โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อจะขยายหน่วยงานอาชีวอนามัยให้สามารถรองรับและสนับสนุนงานด้านอาชีวอนามัยในเขตอุตสาหกรรมชายฝั่งทะเลภาคตะวันออก โดยเฉพาะอย่างยิ่งพื้นที่นิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด จังหวัดระยอง

..........ต่อมาเมื่อเดือนตุลาคม 2545 ได้มีการปฏิรูประบบราชการ กองอาชีวอนามัยเปลี่ยนชื่อเป็นสำนักโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อม และเปลี่ยนชื่อศูนย์อาชีวอนามัยมาบตาพุดเป็นศูนย์พัฒนาวิชาการในเขตอุตสาหกรรมภาคตะวันออก จังหวัดระยอง สังกัดสำนักโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อม กรมควบคุมโรค และเพื่อให้การดำเนินงานของกรมควบคุมโรคเป็นไปอย่างมีเอกภาพและมีประสิทธิภาพ กรมควบคุมโรคจึงได้ปรับปรุงศูนย์พัฒนาวิชาการในเขตอุตสาหกรรมภาคตะวันออก จังหวัดระยอง สำนักโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อม ไปเป็นศูนย์พัฒนาวิชาการในเขตอุตสาหกรรมภาคตะวันออก จังหวัดระยอง สังกัดสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 3 จังหวัดชลบุรี เป็นการภายใน ตั้งแต่วันที่ 4 ธันวาคม 2545 เป็นต้นมา

..........เมื่อวันที่ 18 พฤษภาคม 2550 ได้มีคำสั่งกรมควบคุมโรค ที่435/2550 ได้ให้ศูนย์พัฒนาวิชาการในเขตอุตสาหกรรมภาคตะวันออก จ.ระยอง ไปสังกัดสำนักโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อมตามเดิม และเมื่อวันที่ 17 มีนาคม 2552 ได้มีคำสั่งกรมควบคุมโรค ที่ 249/2552  ปรับปรุงโครงสร้างสำนักโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อม เป็นการภายใน โดยได้เปลี่ยนชื่อศูนย์พัฒนาวิชาการในเขตอุตสาหกรรมภาคตะวันออก จังหวัดระยอง เป็น ศูนย์อาชีวอนามัยและเวชศาสตร์สิ่งแวดล้อม จังหวัดระยอง

..........ต่อมาเมื่อ ตุลาคม 2553 สำนักโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อมได้ปรับโครงสร้างหน่วยงานใหม่เพื่อให้สามารถดำเนินงานต่างๆ ได้ตรงกับบทบาท ภารกิจ หน้าที่ความรับผิดชอบ จึงได้เปลี่ยนชื่อ       ศูนย์อาชีวอนามัยและเวชศาสตร์สิ่งแวดล้อม จังหวัดระยอง  เป็น ศูนย์พัฒนาวิชาการอาชีวอนามัยและสิ่งแวดล้อม จังหวัดระยอง